IPN kontynuuje prace archeologiczne w Lesie Piaśnickim. Poszukiwanie śladów niemieckiej Aktion 1005 i zacierania zbrodni z 1939–1944
Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku kontynuuje zaawansowane prace archeologiczne w Lesie Piaśnickim, jednym z najważniejszych miejsc kaźni na Pomorzu Gdańskim. Badania prowadzone od 2 do 10 listopada 2025 r. mają na celu odnalezienie materialnych śladów niemieckiej operacji Aktion 1005, której celem było zacieranie dowodów masowego ludobójstwa z okresu II wojny światowej.
Cel i zakres prac IPN
Od 2021 r. Pion Śledczy IPN wraz z ekspertami z Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego pod kierunkiem dr. Dawida Kobiałki realizuje systematyczne badania miejsc, gdzie mogą znajdować się zbiorowe mogiły ofiar tzw. Zbrodni Pomorskiej 1939 r.. Prace prowadzone były wcześniej m.in. w Chojnicach, Borównie i Lesie Szpęgawskim.
W nowym śledztwie IPN analizuje przebieg Aktion 1005 – tajnej operacji realizowanej przez Niemców od 1943 r., polegającej na wydobywaniu zwłok z masowych grobów, spalaniu ich na stosach i ukrywaniu popiołów, aby zatrzeć ślady masowych egzekucji.
Las Piaśnicki – miejsce masowej zbrodni
W Lesie Piaśnickim w latach 1939–1940 Niemcy zamordowali tysiące osób – przedstawicieli polskiej inteligencji, duchowieństwa oraz pacjentów szpitali psychiatrycznych. W 1946 r. zlokalizowano tam 25 masowych mogił i dwa stosy ciałopalne, a ekshumowano 305 ofiar, z których tylko 55 udało się zidentyfikować.
Większość grobów była jednak pusta, pozostały jedynie fragmenty kości, łuski czy butelki po alkoholu, co potwierdza przeprowadzenie w 1944 r. Aktion 1005, podczas której Niemcy spalili i rozproszyli szczątki ofiar w okolicznych lasach.
Badania Barbary Bojarskiej z lat 50. i 60. pozwoliły odnaleźć kolejne zniszczone mogiły, a relacje świadczą, że w Lesie Piaśnickim wciąż znajdują się nieodkryte miejsca pochówku i nieustalone lokalizacje ukrycia kilku ton spalonych szczątków ludzkich.
Nowoczesne techniki badań
Prace IPN poprzedziła analiza archiwów, lotniczego skanowania laserowego i historycznych zdjęć. W terenie zastosowano badania powierzchniowe, wykrywacze metali i odwierty geologiczne. Odnalezione przedmioty oraz fragmenty ludzkich kości poddawane są analizom antropologicznym, archeologicznym, geochemicznym i archeobotanicznym.
W tegorocznych badaniach odkryto ponad 200 metalowych artefaktów, które mogą być powiązane z egzekucjami lub próbą zacierania śladów zbrodni.
Kontynuacja badań
IPN zapowiada dalsze działania w najbliższej przyszłości, wskazując, że nowe metody naukowe pozwalają na przełom w ustaleniu losu ofiar i rekonstrukcji przebiegu zbrodni.
*Źródło zdjęć i filmu: IPN w Gdańsku
