Deutsch Marian (1905-1939)

Data urodzenia: | 04 grudzień 1905 |
Miejsce urodzenia: | Pluskowęsy |
Rodzice: | Kazimierz i Czesława z d. Hutten-Czapska |
Rodzeństwo: | Feliks, Maria, Zofia, Czesław |
Stan cywilny: | żonaty (Joanna z d. Ignaczak) |
Dzieci: | Stanisław, Kazimierz, Andrzej |
Zawód: | drogista (właściciel drogerii) |
Związany z miejscami: | Pluskowęsy, Gdynia |
Urodzony 4 grudnia 1905 r. w Pluskowęsach k. Chełmży (zabór pruski). Syn Kazimierza (1863-1906) i Czesławy z d. Hutten-Czapskiej (1874-1956). Miał czworo rodzeństwa: Feliksa (ur. 1895), Marię po mężu Gółkowską (ur. 1896), Zofię po mężu Tanaś (1897-1961) oraz Czesława (1902-1989).
Z wykształcenia drogerzysta dyplomowany. Zamieszkał w Gdyni w 1934 r., gdzie przy Placu Kaszubskim 13 otworzył „Drogerię Portową”, w której sprzedawano towary apteczne, chemikalia, kosmetyki, artykuły malarskie oraz farby okrętowe.
Aresztowany w październiku 1939 r. Zamordowany w Lasach Piaśnickich najprawdopodobniej 11 listopada 1939 roku.
W trakcie ekshumacji w 1946 r. rozpoznany przez żonę. Osierocił trzech synów: Stanisława (1933), Kazimierza (1938) oraz Andrzeja (1940). Pochowany na Cmentarzu Wojennym Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie.
Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku przygotowało tablicę edukacyjną z rysem historycznym o niemieckiej Zbrodni Pomorskiej oraz krótkimi biogramami i fotografiami zamordowanych w Lasach Piaśnickich Gdynian (2023). Wśród nich znajduje się Marian Deutsch. Tablica znajduje się przy Cmentarzu Wojennym Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie.
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Encyklopedia Gdyni, Gdynia 2006.
- Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.
Źródło internetowe:
- Baza programu „Straty osobowe o ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945”: https://straty.pl/szukaj-osoby.php [dostęp dn. 23.02.2026]
- Projekt „Gdynia w II wojnie światowej”, zeszyt 4: Nasze matki, nasi ojcowie. Wybitni obywatele Gdyni pozbawieni życia w wyniku działań wojennych i polityki eksterminacyjnej okupanta w okresie II wojny światowej: https://www.gdynia.pl/o-gdyni/gdynia-w-ii-wojnie-swiatowej,8487/zeszyty,555508 [dostęp dn. 10.03.2026]
- Relacja z odsłonięcia tablicy w hołdzie Gdynianom zamordowanym przez Niemców w Piaśnicy: https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/193689,Uroczystosc-odsloniecia-tablicy-w-holdzie-gdynianom-zamordowanym-przez-Niemcow-w.html [dostęp dn. 5.03.2026]
Fotografia ze zbiorów Muzeum Piaśnickiego.
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
