Skubiszewski Jan Gwalbert (1893-1939)

Data urodzenia: | 18 lipiec 1893 |
Miejsce urodzenia: | Częstochowa |
Rodzice: | Ludomir i Jadwiga z d. Muszyńska |
Rodzeństwo: | b.d. |
Stan cywilny: | żonaty (Helena z d. Milowska) |
Dzieci: | Janusz, Jerzy, Lech |
Zawód: | urzędnik |
Związany z miejscami: | Częstochowa, Sosnowiec, Pabianice, Mittweida, Sieradz, Gdynia, Wejherowo |
Urodził się 18 lipca 1893 r. w Częstochowie (zabór rosyjski). Jego ojciec był inżynierem komunikacji. Zbudował m.in. węzeł kolejowy w Karsznicach.
Naukę rozpoczął w Sosnowcu, a kontynuował ją w szkole handlowej w Pabianicach. Studia podjął w prywatnej wyższej szkole inżynierskiej Technikum Mittweida w Saksonii w 1913 r., ale musiał je przerwać ze względu na wybuch I wojny światowej.
Żołnierz Legionów Polskich i armii austriackiej (1916). Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Komendant składnic wojennych i warsztatów wojskowych w Sieradzu oraz składnic przemysłu tytoniowego w Gdyni.
Poślubił Helenę z d. Milowską w Pabianicach (1919). Mieli trzech synów: Janusza (1920-1921), Jerzego (1925-2017) oraz Lecha (1928-2015).
W okresie międzywojennym pracował jako urzędnik m.in. w Oddziale Oświaty i Kultury Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Komisariatu Rządu w Gdyni (1931), a także jako komisarz Rady Szkolnej III okręgu (1935).
Po ataku III Rzeszy na Polskę aresztowany przez Gestapo. Przebywał w więzieniu przy ul. Schießstange w Gdańsku (dziś Areszt Śledczy przy ul. Kurkowej) oraz w Wejherowie. Zamordowany w Lasach Piaśnickich najprawdopodobniej 11 listopada 1939 r.
Podczas ekshumacji w 1946 r. rozpoznany przez żonę i syna. Pochowany na Cmentarzu Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie.
Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku przygotowało tablicę edukacyjną z rysem historycznym o niemieckiej Zbrodni Pomorskiej oraz krótkimi biogramami i fotografiami zamordowanych w Lasach Piaśnickich Gdynian (2023). Wśród nich znajduje się Jan Skubiszewski. Tablica znajduje się przy Cmentarzu Wojennym Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie.
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Encyklopedia Gdyni, red. nacz. Małgorzata Sokołowska, Gdynia 2006.
- Sokołowska M., Kwiatkowska W., Gdyńskie cmentarze. O twórcach miasta, portu i floty. 350 sylwetek. Mapy gdyńskich cmentarzy, Gdynia 2003.
- Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.
Źródło internetowe:
- Baza programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945”: https://straty.pl/szukaj-osoby.php [dostęp dn. 23.02.2026]
- Projekt „Gdynia w II wojnie światowej”, zeszyt 4: Nasze matki, nasi ojcowie. Wybitni obywatele Gdyni pozbawieni życia w wyniku działań wojennych i polityki eksterminacyjnej okupanta w okresie II wojny światowej: https://www.gdynia.pl/o-gdyni/gdynia-w-ii-wojnie-swiatowej,8487/zeszyty,555508 [dostęp dn. 10.03.2026]
- Relacja z odsłonięcia tablicy w hołdzie Gdynianom zamordowanym przez Niemców w Piaśnicy: https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/193689,Uroczystosc-odsloniecia-tablicy-w-holdzie-gdynianom-zamordowanym-przez-Niemcow-w.html [dostęp dn. 5.03.2026]
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
