Przejdź do głównej treści

Roszczynialski Hipolit (1897-1939)

Józef Wilczek
Data urodzenia:
06 wrzesień 1897
Miejsce urodzenia:
Łężyce
Rodzice:
Marian i Eufrozyna
Rodzeństwo:
Edmund, Józef, Salomea, Jan, Aniela, Zofia, Helen, Wiktor, Łucja, Marian, Paweł, Apolonia
Stan cywilny:
żonaty (Władysława z d. Kempka)
Dzieci:
b.d.
Zawód:
rotmistrz, wójt
Związany z miejscami:
Łężyce, Wejherowo, Rumia, Insterburg (Wystruć), Poczdam, Toruń, Grudziądz, Gdynia
Życiorys

Urodził się 6 września 1897 r. w rodzinnym majątku w Łężycach k. Rumi (zabór pruski). Jego rodzicami był Marian (1859-1937) i Eufrozyna z d. Malotka-Trzebiatowska (1865-1928). Miał dwanaścioro rodzeństwa: Edmunda (1888-1939), Józefa (1889-1916; zginął w Rumuni), Salomeę (ur./zm. 1891), Jana (1892-1915; zginął w Ypres w Belgii), Anielę po mężu Kurowską (1894-1943), Zofię po mężu Skwiercz (1896-1956), Helenę po mężu Radtke (1899-1965), Wiktora (ur. 1900-1972; adwokat w Gdyni), Łucję po mężu Priss (1902-1981), Mariana (1904-1924), Pawła (ur./zm. 1905), Apolonię po mężu Pinno (1906-1996).

Ukończył szkołę elementarną w Łęczycach, a następnie Gimnazjum Klasyczne w Wejherowie (1908-1914). We wrześniu 1914 r. zaciągnął się do pruskiego wojska i rozpoczął służbę w 9. Pułku Strzelców Konnych w Insterburgu (pol. Wystruć, obecnie: Czerniachowsk). Następnie przeniesiono go do Poczdamu. Potem trafił do 8. Brygady Dragonów, która walczyła na froncie rosyjskim. W 1918 r. zwolniony ze służby wojskowej, powrócił do rodzinnych Łęczyc.

W lipcu 1919 r. wyruszył do Torunia, gdzie zaciągnął się do Wojska Polskiego. Najpierw służył w 63. Toruńskim Pułku Piechoty, a następnie w 4. Pułku Ułanów Pomorskich w Grudziądzu. Został odznaczony Orderem Virtuti Militari 5 klasy oraz Krzyżem Walecznym.

W marcu 1922 r. rozstał się z czynną służbą wojskową i wrócił do rodzinnego majątku. Najpierw wybrano go na sołtysa Łężyc, a następnie otrzymał nominację na wójta gminy Rumia Zagórze (1933).

Aresztowany 12 września 1939 r., początkowo więziony był w gmachu sądu na Placu Konstytucji w Gdyni. Następnie przewieziony do wejherowskiego więzienia. Zamordowany w Lasach Piaśnickich.

W trakcie ekshumacji w 1946 r. rozpoznany przez żonę. Pochowany na cmentarzu w Rumi.

Upamiętnienie
  • Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Rumi w okolicach dworca kolejowego.
  • Jednej ze szkół średnich w Rumi w 1998 r. nadano imię Hipolita Roszczynialskiego. Obecnie (2026) jest to Powiatowy Zespół Szkół nr 2.
  • W rodzinnych Łężycach znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona braciom Hipolitowi i Edmundowi Roszczynialskiemu.
  • Rada Gminy Wejherowo w 2025 r. nadała rondu stanowiącemu skrzyżowanie dróg: ulic Obwodowej i Wierzbowej oraz Alei Parku Krajobrazowego w Łężycach nazwę „Rondo im. Braci Roszczynialskich”.
Bibliografia

Źródła tradycyjne:

  1. Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
  2. Lademann M., Sługa boży ksiądz Edmund Roszczynialski. Proboszcz parafii pw. Trójcy Świętej w Wejherowie. Męczennik za wiarę okresu II wojny światowej z dekanatu wejherowskiego diecezji chełmińskiej (1888-1939), Wejherowo 2014.
  3. Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.

Źródło internetowe:

Opracowanie: Agnieszka Wszałek