Roszczynialski Hipolit (1897-1939)

Data urodzenia: | 06 wrzesień 1897 |
Miejsce urodzenia: | Łężyce |
Rodzice: | Marian i Eufrozyna |
Rodzeństwo: | Edmund, Józef, Salomea, Jan, Aniela, Zofia, Helen, Wiktor, Łucja, Marian, Paweł, Apolonia |
Stan cywilny: | żonaty (Władysława z d. Kempka) |
Dzieci: | b.d. |
Zawód: | rotmistrz, wójt |
Związany z miejscami: | Łężyce, Wejherowo, Rumia, Insterburg (Wystruć), Poczdam, Toruń, Grudziądz, Gdynia |
Urodził się 6 września 1897 r. w rodzinnym majątku w Łężycach k. Rumi (zabór pruski). Jego rodzicami był Marian (1859-1937) i Eufrozyna z d. Malotka-Trzebiatowska (1865-1928). Miał dwanaścioro rodzeństwa: Edmunda (1888-1939), Józefa (1889-1916; zginął w Rumuni), Salomeę (ur./zm. 1891), Jana (1892-1915; zginął w Ypres w Belgii), Anielę po mężu Kurowską (1894-1943), Zofię po mężu Skwiercz (1896-1956), Helenę po mężu Radtke (1899-1965), Wiktora (ur. 1900-1972; adwokat w Gdyni), Łucję po mężu Priss (1902-1981), Mariana (1904-1924), Pawła (ur./zm. 1905), Apolonię po mężu Pinno (1906-1996).
Ukończył szkołę elementarną w Łęczycach, a następnie Gimnazjum Klasyczne w Wejherowie (1908-1914). We wrześniu 1914 r. zaciągnął się do pruskiego wojska i rozpoczął służbę w 9. Pułku Strzelców Konnych w Insterburgu (pol. Wystruć, obecnie: Czerniachowsk). Następnie przeniesiono go do Poczdamu. Potem trafił do 8. Brygady Dragonów, która walczyła na froncie rosyjskim. W 1918 r. zwolniony ze służby wojskowej, powrócił do rodzinnych Łęczyc.
W lipcu 1919 r. wyruszył do Torunia, gdzie zaciągnął się do Wojska Polskiego. Najpierw służył w 63. Toruńskim Pułku Piechoty, a następnie w 4. Pułku Ułanów Pomorskich w Grudziądzu. Został odznaczony Orderem Virtuti Militari 5 klasy oraz Krzyżem Walecznym.
W marcu 1922 r. rozstał się z czynną służbą wojskową i wrócił do rodzinnego majątku. Najpierw wybrano go na sołtysa Łężyc, a następnie otrzymał nominację na wójta gminy Rumia Zagórze (1933).
Aresztowany 12 września 1939 r., początkowo więziony był w gmachu sądu na Placu Konstytucji w Gdyni. Następnie przewieziony do wejherowskiego więzienia. Zamordowany w Lasach Piaśnickich.
W trakcie ekshumacji w 1946 r. rozpoznany przez żonę. Pochowany na cmentarzu w Rumi.
- Jego imieniem nazwano jedną z ulic w Rumi w okolicach dworca kolejowego.
- Jednej ze szkół średnich w Rumi w 1998 r. nadano imię Hipolita Roszczynialskiego. Obecnie (2026) jest to Powiatowy Zespół Szkół nr 2.
- W rodzinnych Łężycach znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona braciom Hipolitowi i Edmundowi Roszczynialskiemu.
- Rada Gminy Wejherowo w 2025 r. nadała rondu stanowiącemu skrzyżowanie dróg: ulic Obwodowej i Wierzbowej oraz Alei Parku Krajobrazowego w Łężycach nazwę „Rondo im. Braci Roszczynialskich”.
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Lademann M., Sługa boży ksiądz Edmund Roszczynialski. Proboszcz parafii pw. Trójcy Świętej w Wejherowie. Męczennik za wiarę okresu II wojny światowej z dekanatu wejherowskiego diecezji chełmińskiej (1888-1939), Wejherowo 2014.
- Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.
Źródło internetowe:
- Baza programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945”: https://straty.pl/szukaj-osoby.php [dostęp dn. 23.02.2026]
- Stary Cmentarz w Wejherowie: http://mogily.pl/wejherowostary/pochowani [dostęp dn. 22.02.2026]
- Powiatowy Zespół Szkół nr 2 im. Hipolita Roszczynialskiego w Rumi: https://hipolit-info.edupage.org/a/patron-i-historia-szkoly [dostęp dn. 23.02.2026]
- Uchwała nr XIII/153/2025 Rady Gminy Wejherowo: https://edziennik.gdansk.uw.gov.pl/WDU_G/2025/1445/oryginal/akt.pdf [dostęp dn. 23.02.2026]
-
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
