Przejdź do głównej treści

Łakomy Edward (1894-1939)

Józef Wilczek
Data urodzenia:
10 październik 1894
Miejsce urodzenia:
Czerlejno
Rodzice:
Wojciech i Stanisława z d. Grass
Rodzeństwo:
Irena, Felicja, Urszula
Stan cywilny:
żonaty (Monika z d. Drewa)
Dzieci:
Maria, Wojciech
Zawód:
żołnierz zawodowy, wójt
Związany z miejscami:
Czerlejno, Suwałki, Dęblin, Wejherowo, Gdynia
Życiorys

Urodził się w Czerlejnie k. Poznania (zabór pruski). Jego rodzicami był Wojciech (1862-1940) i Stanisława z d. Grass (1866-1913). Jego ojciec był nauczycielem, kierownikiem szkoły w Tulcach. Miał trzy siostry: Irenę po mężu Niedopytalską (1889-1977), Urszulę po mężu Pudelską (1897-1988) oraz Felicję po mężu Waźbińską (1900-1989).

W czasie I wojny światowej walczył jako ochotnik w Legionach Polskich. Był uczestnikiem walk o granice odradzającej się Polski (1918-1921). W latach 1923-1924 pełnił obowiązki dowódcy I batalionu 68 pułku piechoty. W 1926 r. awansowany do stopnia majora. W 1928 r. został dowódcą II batalionu 41. Suwalskiego Pułku Piechoty. W 1932 r. przeniesiony do Dęblina, gdzie objął stanowisko komendanta garnizonu. Rok później przeszedł w stan spoczynku.

W 1930 r. poślubił Monikę z d. Drewa [Drywa] (1906-1954). Nowożeńcy zamieszkali w Dęblinie. Mieli córkę Marię po mężu Wierzbicką (1932-2005) oraz syna Wojciecha (1937).

W 1933 roku, w wieku 38 lat, przeszedł na emeryturę. Nie wiadomo do końca, dlaczego podjął taką decyzję. Z relacji jego córki Marii Wierzbickiej wynika, iż tłem do podjęcia decyzji był spór pomiędzy nim a ludźmi popierającymi przewrót majowy marszałka Piłsudskiego w 1926 roku. Jego żona nie chciała, aby pozostawał on w kręgach wojskowych. Postanowili się wyprowadzić. Początkowo chcieli osiedlić się w Poznańskiem, myśleli również o Gdyni. Ostatecznie w 1935 roku zamieszkali w Wejherowie. Początkowo zamieszkali w kamienicy przy obecnej ulicy 3 Maja, później w pobliżu rynku, a od około 1938 roku w domu, gdzie przez wiele lat znajdowała się apteka „Zielona”.

W 1935 roku objął stanowisko wójta gminy Wejherowo-Wieś. Był aktywnym działaczem Polskiego Związku Zachodniego. Pełnił funkcję wiceprezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Wejherowie.

W sierpniu 1938 roku Edward Łakomy towarzyszył prezydentowi Ignacemu Mościckiemu podczas jego oficjalnej wizyty na polowaniu nad Jeziorem Żarnowieckim. W rzeczywistości wydarzenie to miało charakter manifestacji politycznej, która miała dowieść znaczenia Nadola jako kluczowego ośrodka polskości na lewym brzegu jeziora, stanowiącego wówczas linię graniczną między Rzecząpospolitą Polską a Rzeszą Niemiecką. Edward Łakomy uczestniczył w tym spotkaniu jako major rezerwy, reprezentant samorządu w Wejherowie oraz członek Polskiego Związku Zachodniego.

Pierwsze dni września 1939 roku Edward Łakomy spędził głównie na terenie swojej gminy. Po raz ostatni opuścił dom 9 września, po czym przemieszczał się przez Gniewowo i Redę do Gdyni. Tam został aresztowany przez niemiecką żandarmerię – miał na sobie bryczesy i cywilnej marynarkę oraz oświadczył, że jest cywilem. Niemcy dali mu wybór miejsca osadzenia między Gdynią a Wejherowem. Łakomy wybrał Wejherowo, chcąc być bliżej rodziny.

Gdy trafił do wejherowskiego więzienia, jego żona podjęła próby uwolnienia go, zbierając wśród znajomych Niemców podpisy pod petycją. Choć pojawiła się pogłoska o przygotowywanym zwolnieniu, Łakomy pozostał w celi, a następnego dnia sprawę przejęło gestapo. Podczas przesłuchań odmówił podpisania Volkslisty, w wyniku czego zyskał status zakładnika. 

Niedługo potem został przeniesiony do obozu przejściowego dla mężczyzn na placu Etapu Emigracyjnego w Gdyni-Grabówku. Oficjalnie jako aresztowany figurował tam od 26 października 1939 roku. Następnie, 31 października, wywieziono go do więzienia przy ul. Schießstange w Gdańsku (dzisiejszy Areszt Śledczy przy ul. Kurkowej).

Podczas pobytu w gdańskim areszcie Łakomy zdołał przesłać rodzinie trzy kartki napisane po niemiecku. W ostatniej wiadomości sugerował, że jako żołnierz spodziewa się wywiezienia do obozu jenieckiego. Żona Monika odwiedziła go w Gdańsku dwa lub trzy razy, przynosząc mu – zgodnie z prośbą – bieliznę i żywność (Niemcy przyjęli jednak tylko odzież). Ostatnie widzenie miało miejsce w tygodniu poprzedzającym egzekucję.

W piątek, 10 listopada, Edward Łakomy został ponownie przetransportowany do więzienia w Wejherowie. Świadek widział go wówczas w ciężarówce, gdy dawał znak (pokazywał palcem na skroń), sygnalizując, że jest w pełni świadomy swojego tragicznego położenia.

Następnego dnia, w sobotę, 11 listopada 1939 roku, został wywieziony do Lasów Piaśnickich i tam zamordowany (według relacji stało się to około godziny dwunastej w południe). Godzinę po egzekucji żona majora, która udała się w pobliże wejherowskiego więzienia, dowiedziała się od jednego ze strażników o wywiezieniu męża do Piaśnicy.

Rozpoznany przez żonę w trakcie ekshumacji w 1946. Pochowany na Starym Cmentarzu w Wejherowie (sektor D).

Upamiętnienie
  • Na budynku Szkoły Podstawowej nr 2 w Bolszewie przy ul. Leśnej znajduje się tablica upamiętniająca postać pierwszego wójta gminy mjr. Edwarda Łakomego.
  • Na Starym Cmentarzu w Wejherowie 10 listopada 2022 r. odsłonięto tablicę biograficzną poświęconą pamięci Edwarda Łakomego.
  • Na budynku Urzędu Gminy w Wejherowie przy ul. Transportowej 1, w 2024 r. odsłonięto mural z okazji jubileuszu samorządu. Jedną z upamiętnionych na nim postaci jest mjr Edward Łakomy.
  • W Bolszewie w 2025 r. rondu na skrzyżowaniu ulic Słonecznej i Wspólnej nadano nazwę: Rondo im. Wójta Edwarda Łakomego.
Bibliografia

Źródła tradycyjne:

  1. Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
  2. Osowicka R., Wejherowskie Powązki, Wejherowo 2014.
    1. Osowicka R., Las piaśnicki. Niemy świadek hitlerowskiej kaźni, Wejherowo 2014.
    2. Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.

    Źródło internetowe:

    Fotografia ze zbiorów IPN w Gdańsku.

    Opracowanie: Agnieszka Wszałek