Łakomy Edward (1894-1939)

Data urodzenia: | 10 październik 1894 |
Miejsce urodzenia: | Czerlejno |
Rodzice: | Wojciech i Stanisława z d. Grass |
Rodzeństwo: | Irena, Felicja, Urszula |
Stan cywilny: | żonaty (Monika z d. Drewa) |
Dzieci: | Maria, Wojciech |
Zawód: | żołnierz zawodowy, wójt |
Związany z miejscami: | Czerlejno, Suwałki, Dęblin, Wejherowo, Gdynia |
Urodził się w Czerlejnie k. Poznania (zabór pruski). Jego rodzicami był Wojciech (1862-1940) i Stanisława z d. Grass (1866-1913). Jego ojciec był nauczycielem, kierownikiem szkoły w Tulcach. Miał trzy siostry: Irenę po mężu Niedopytalską (1889-1977), Urszulę po mężu Pudelską (1897-1988) oraz Felicję po mężu Waźbińską (1900-1989).
W czasie I wojny światowej walczył jako ochotnik w Legionach Polskich. Był uczestnikiem walk o granice odradzającej się Polski (1918-1921). W latach 1923-1924 pełnił obowiązki dowódcy I batalionu 68 pułku piechoty. W 1926 r. awansowany do stopnia majora. W 1928 r. został dowódcą II batalionu 41. Suwalskiego Pułku Piechoty. W 1932 r. przeniesiony do Dęblina, gdzie objął stanowisko komendanta garnizonu. Rok później przeszedł w stan spoczynku.
W 1930 r. poślubił Monikę z d. Drewa [Drywa] (1906-1954). Nowożeńcy zamieszkali w Dęblinie. Mieli córkę Marię po mężu Wierzbicką (1932-2005) oraz syna Wojciecha (1937).
W 1933 roku, w wieku 38 lat, przeszedł na emeryturę. Nie wiadomo do końca, dlaczego podjął taką decyzję. Z relacji jego córki Marii Wierzbickiej wynika, iż tłem do podjęcia decyzji był spór pomiędzy nim a ludźmi popierającymi przewrót majowy marszałka Piłsudskiego w 1926 roku. Jego żona nie chciała, aby pozostawał on w kręgach wojskowych. Postanowili się wyprowadzić. Początkowo chcieli osiedlić się w Poznańskiem, myśleli również o Gdyni. Ostatecznie w 1935 roku zamieszkali w Wejherowie. Początkowo zamieszkali w kamienicy przy obecnej ulicy 3 Maja, później w pobliżu rynku, a od około 1938 roku w domu, gdzie przez wiele lat znajdowała się apteka „Zielona”.
W 1935 roku objął stanowisko wójta gminy Wejherowo-Wieś. Był aktywnym działaczem Polskiego Związku Zachodniego. Pełnił funkcję wiceprezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Wejherowie.
W sierpniu 1938 roku Edward Łakomy towarzyszył prezydentowi Ignacemu Mościckiemu podczas jego oficjalnej wizyty na polowaniu nad Jeziorem Żarnowieckim. W rzeczywistości wydarzenie to miało charakter manifestacji politycznej, która miała dowieść znaczenia Nadola jako kluczowego ośrodka polskości na lewym brzegu jeziora, stanowiącego wówczas linię graniczną między Rzecząpospolitą Polską a Rzeszą Niemiecką. Edward Łakomy uczestniczył w tym spotkaniu jako major rezerwy, reprezentant samorządu w Wejherowie oraz członek Polskiego Związku Zachodniego.
Pierwsze dni września 1939 roku Edward Łakomy spędził głównie na terenie swojej gminy. Po raz ostatni opuścił dom 9 września, po czym przemieszczał się przez Gniewowo i Redę do Gdyni. Tam został aresztowany przez niemiecką żandarmerię – miał na sobie bryczesy i cywilnej marynarkę oraz oświadczył, że jest cywilem. Niemcy dali mu wybór miejsca osadzenia między Gdynią a Wejherowem. Łakomy wybrał Wejherowo, chcąc być bliżej rodziny.
Gdy trafił do wejherowskiego więzienia, jego żona podjęła próby uwolnienia go, zbierając wśród znajomych Niemców podpisy pod petycją. Choć pojawiła się pogłoska o przygotowywanym zwolnieniu, Łakomy pozostał w celi, a następnego dnia sprawę przejęło gestapo. Podczas przesłuchań odmówił podpisania Volkslisty, w wyniku czego zyskał status zakładnika.
Niedługo potem został przeniesiony do obozu przejściowego dla mężczyzn na placu Etapu Emigracyjnego w Gdyni-Grabówku. Oficjalnie jako aresztowany figurował tam od 26 października 1939 roku. Następnie, 31 października, wywieziono go do więzienia przy ul. Schießstange w Gdańsku (dzisiejszy Areszt Śledczy przy ul. Kurkowej).
Podczas pobytu w gdańskim areszcie Łakomy zdołał przesłać rodzinie trzy kartki napisane po niemiecku. W ostatniej wiadomości sugerował, że jako żołnierz spodziewa się wywiezienia do obozu jenieckiego. Żona Monika odwiedziła go w Gdańsku dwa lub trzy razy, przynosząc mu – zgodnie z prośbą – bieliznę i żywność (Niemcy przyjęli jednak tylko odzież). Ostatnie widzenie miało miejsce w tygodniu poprzedzającym egzekucję.
W piątek, 10 listopada, Edward Łakomy został ponownie przetransportowany do więzienia w Wejherowie. Świadek widział go wówczas w ciężarówce, gdy dawał znak (pokazywał palcem na skroń), sygnalizując, że jest w pełni świadomy swojego tragicznego położenia.
Następnego dnia, w sobotę, 11 listopada 1939 roku, został wywieziony do Lasów Piaśnickich i tam zamordowany (według relacji stało się to około godziny dwunastej w południe). Godzinę po egzekucji żona majora, która udała się w pobliże wejherowskiego więzienia, dowiedziała się od jednego ze strażników o wywiezieniu męża do Piaśnicy.
Rozpoznany przez żonę w trakcie ekshumacji w 1946. Pochowany na Starym Cmentarzu w Wejherowie (sektor D).
- Na budynku Szkoły Podstawowej nr 2 w Bolszewie przy ul. Leśnej znajduje się tablica upamiętniająca postać pierwszego wójta gminy mjr. Edwarda Łakomego.
- Na Starym Cmentarzu w Wejherowie 10 listopada 2022 r. odsłonięto tablicę biograficzną poświęconą pamięci Edwarda Łakomego.
- Na budynku Urzędu Gminy w Wejherowie przy ul. Transportowej 1, w 2024 r. odsłonięto mural z okazji jubileuszu samorządu. Jedną z upamiętnionych na nim postaci jest mjr Edward Łakomy.
- W Bolszewie w 2025 r. rondu na skrzyżowaniu ulic Słonecznej i Wspólnej nadano nazwę: Rondo im. Wójta Edwarda Łakomego.
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Osowicka R., Wejherowskie Powązki, Wejherowo 2014.
- Osowicka R., Las piaśnicki. Niemy świadek hitlerowskiej kaźni, Wejherowo 2014.
- Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.
Źródło internetowe:
- Baza programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945”: https://straty.pl/szukaj-osoby.php [dostęp dn. 22.02.2026]
- Epitafia Piaśnickie: Edward Łakomy: https://gdansk.tvp.pl/64527863/edward-lakomy [dostęp dn. 22.02.2026]
- Janke Stanisław, Śmierć Majora, „Pomerania” 1997, nr 1: http://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/2960/edition/2708/?format_id=2 [dostęp dn. 25.06.2026]
- Ku czci mjr. Edwarda Łakomego, „Nasza Gmina”, 2004, nr 12: https://www.bibliotekacyfrowa.eu/Content/40238/outimg-0001.pdf [dostęp dn. 20.03.2026]
- Relacja z odsłonięcia muralu na Urzędzie Gminy w Wejherowie: https://gwe24.pl/pl/19_wiadomosci-z-regionu/585_powiat-wejherowski/41199_mural-na-urzedzie-gminy-wejherowo.html [dostęp dn. 4.05.2026 r.]
- Relacja z odsłonięcia tablicy biograficznej poświęconej pamięci Edwarda Łakomego: https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/173680,Uroczystosc-ku-czci-sp-Edwarda-Lakomego-Wejherowo-10-listopada-2022.html [dostęp dn. 23.02.2026]
- Uchwała nr V/76/2024 Rady Gminy Wejherowo: https://edziennik.gdansk.uw.gov.pl/WDU_G/2024/4247/oryginal/akt.pdf [dostęp dn. 23.02.2026]
- 70 lat gminy Wejherowo, „Nasza Gmina”, 2004, nr 7/8: https://bibliotekacyfrowa.eu/Content/40234/outimg-0001.pdf [dostęp dn. 20.03.2026]
- Wikipedia. Wolna encyklopedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Edward_%C5%81akomy [dostęp dn. 23.02.2026]
Fotografia ze zbiorów IPN w Gdańsku.
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
